‘चालना’कार अरविंद राऊत : जन्मशताब्दी!

प्रतिनिधी 11/11/2016

‘क्षात्रैक्य परिषदे’चे संस्थापक पं.वि. अरविंद हरि राऊत यांचे ७ जून २०१४ ते ७ जून २०१५ हे जन्मशताब्दी वर्ष होते. ‘वरोर’ हे त्यांचे आजोळ. त्यांचा जन्म ७ जून १९१५ रोजी ठाणे जिल्ह्यातील वरोर येथे झाला. त्यांच्या वडिलांचे गाव ‘नरपड’! ती त्यांची कर्मभूमी होती. अरविंद यांनी शालेय शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर शिक्षकी पेशा स्वीकारला. त्यांना सामाजिक कार्याची आवड होती. त्यांनी वयाच्या चौदाव्या वर्षापासून सामाजिक कार्यात सहभाग घ्यायला सुरुवात केली. त्यांनी ‘प्रभात फेरी संघ मित्र’’ या मंडळाची स्थापना १९२८ साली केली. त्या द्वारा ब्रि‘टिश राजवटीविरुद्ध जनजागृती करण्यासाठी चळवळीत सहभाग घेतला. त्यांनी बुलेटिन प्रसारित करण्याचे व लोकांपर्यंत पोचवण्याचे काम केले. ‘त्यांनी ‘सोमवंशीय पाठारे क्षत्रिय समाज’’ या सामाजिक संस्थेच्या कार्याला कृतीची प्रेरणा दिली. त्यांनी सहकार्यां बरोबर जनसंपर्क दौरे काढणे, सभा-संमेलने भरवणे, संघाची ध्येयधोरणे जनसामान्यांना पटवून देणे; त्याचबरोबर, लोकमताला वळण लावणे अशी कामे केली. त्यांनी संस्थेच्या माध्यमातून ठाणे जिल्ह्यात विखुरलेल्या समाजबांधवांना संघटित करण्याचे काम केले; पालघर येथे ‘सोनोपंत दांडेकर महाविद्यालय’ उभे करण्यासाठी पुढाकार घेतला.

‘चालना’कार अरविंद राऊत यांचे साहित्य


अरविंद राऊत यांनी त्यांचा शिक्षकाचा पेशा सांभाळून ‘सुविचारधारक मंडळ’ (१९७५), ‘बुद्धिप्रामाण्यवादी प्रतिष्ठान’ (१९७८), ‘धर्मनिर्णय मंडळ’ अशा काही संस्थांशी संबंधित कार्य केले. ते करत असताना त्यांना त्या काळातील जो बदलता समाज दिसला त्या विषयीच्या प्रतिक्रिया त्यांच्या लेखनातून व्यक्त झाल्या आहेत. म्हणून त्या काळातील समाजजीवनाच्या काही अंगांबरोबर समाज, सामाजिक सुधारणा इत्यादी विषयींचा अरविंद राऊत यांचा दृष्टिकोन त्या लेखनातून व्यक्त होतो व त्यामधून त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचेही दर्शन घडते.