सरदार शामराव लिगाडे - बहुजनांचे उद्गाते


सरदार शामराव लिगाडे यांनी शाहु महाराजांच्या नेतृत्वाखाली सत्यशोधक चळवळीचा विचार लोकमानसात पोचवून त्यांना संघटित व जागृत करण्याचे कार्य सांगोला, पंढरपूर, मंगळवेढा परिसरात केले.

माँटेग्यू चेम्सफर्ड सुधारणेमुळे (1919) स्वातंत्र्याचे वेध लागले. शामराव लिगाडे यांनी स्वातंत्र्याची पेशवाई होऊ नये म्हणून सत्यशोधकी चळवळीत कार्य करून शेतकरी, कामगार व पददलित यांच्या ठायी स्वाभिमान जागृत केला. उच्चवर्णियांच्या अन्यायाविरुद्ध लढा उभा केला. त्यांच्या या लढ्याचे वर्णन ‘केसरी’ने असे केले आहे - 'कोल्हापूर परवडले पण सोलापूर नको'!

शामराव पांडुरंग लिगाडे यांचा जन्म सांगोले तालुक्यातील अकोले या गावी 1880 च्या सुमारास झाला. त्यांचे शिक्षण मराठी चौथीपर्यंत झाले होते. त्यांचे घराणे पेशवेकाळापासून सैन्य बाळगणारे लढाऊ घराणे म्हणून प्रसिद्ध होते. म्हणून शामरावांना ‘सरदार’ म्हणत. त्यांच्या पाच-सात गावांत इनामी जमिनी होत्या. कुळकायदा झाल्यानंतर त्या लोकांच्याकडे गेल्या.