राजापूरची गंगा! वैज्ञानिक महात्म्य


राजापूरची गंगा पुन्हा प्रवाहित
 

राजापूरच्या गंगेचा काशिकुंडातील गोमुखाद्वारे वाहणारा पाण्याचा प्रवाह ८ जून रोजी बंद झाला होता. मात्र, तो पुन्हा अचानक शनिवारी प्रवाहित झाला. त्याचबरोबर मूळ गंगेच्या क्षीण झालेल्या पाण्याच्या प्रवाहाचा वेगही वाढला. गंगेच्या इतिहासात असा प्रकार प्रथमच घडला.

राजापूरची गंगा २०१२ साली ११ एप्रिलला अवतरली होती. ती साधारणत: दर तीन वर्षांनी प्रकट होत असे. मात्र, गेल्या काही वर्षांत राजापूरच्या गंगेचे तीन वर्षांच्या आधीच आगमन होऊ लागले आहे. यंदा तर ती  अवघ्या नऊ महिन्यांच्या कालावधीत पुन्हा प्रकटली.

गंगेचे आगमन एप्रिलमध्ये ऐन उन्हाळ्याच्या कालावधीत झाले. नियमानुसार, साधारणत: दोन महिन्यांच्या वास्तव्यानंतर, गंगेच्या निर्गमनाची चाहूल लागते. त्यानंतर करण्यात येणारा गंगापूजनाचा सोहळाही २६ मे रोजी झाला. मात्र, जोपर्यंत मूळ गंगेतून वाहणारा पाण्याचा प्रवाह पूर्ण बंद होत नाही, तोपर्यंत गंगेचे निर्गमन झाले असे मानत नाहीत. राजापूरच्या गंगेच्या इतिहासात प्रथमच २०१२ साली नावीन्यपूर्ण प्रकार घडला. गोमुखातून होणारा पाण्याचा खंडित झालेला प्रवाह शनिवारी, ८ जूनला पुन्हा सुरू झाला आणि काशिकुंड भरून वाहू लागले. त्याचवेळी मूळ गंगेच्या क्षीण झालेल्या प्रवाहातही वाढ दिसून आली. मात्र, असा प्रकार फक्त दोन कुंडांच्या बाबतीत घडला. एकूण चौदा कुंडांपैकी उर्वरित बारा कुंडांतील पाण्याच्या साठ्यात अथवा प्रवाहात कोणतीही वाढ झालेली नाही.