दीपमाळ - महाराष्ट्रीय शिल्पप्रकार



दीपमाळ हा महाराष्ट्रीय शिल्पप्रकार आहे. तो मंदिरवास्तूचा अविभाज्य घटक. महाराष्ट्रातील मंदिरांसमोर तसेच देवांच्या मूर्तीसमोर दिवे लावण्यासाठी जे दगडी स्तंभ उभारलेले असतात, त्यांना दीपमाळ असे म्हणतात. मंदिर प्रांगणातील दीपमाळा अनेक जुन्या मंदिरांत आढळतात. दीपमाळांचा आकार गोल, षटकोनी किंवा अष्टकोनी (दंडगोलाकार) असतो. त्यांचा तळाकडील भाग रुंदीला विस्तृत तर वर निमुळता होत जातो. दीपमाळ सहसा दहा फुटांपेक्षा अधिक उंच असते. दिवे लावण्यांसाठी त्यांना खालपासून वरपर्यंत क्रमाने लहान कोनाडे, दगडी हस्त अथवा पायऱ्या असतात.