‘स्टडी सर्कल’चे नवे रूप


दिलीप करंबेळकरभारतीय स्वातंत्र्यलढ्याच्या काळात व स्वातंत्र्यानंतर लगेच राजकीय विचारधारा पक्क्या होत असताना समाजवादी, डाव्या पक्षांमध्ये ‘स्टडी सर्कल’ प्रचलित होती, तर राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघात ‘बौद्धिके’. नेत्यांना, विद्वानांना बरेच कळते आणि ते प्रतिपादन करतील ते अनुयायांनी, श्रोत्यांनी समजून घ्यायचे अशी कल्पना असे. त्या आधारे, 80-90 सालापर्यंत विचारी समाज विचारशील(बद्ध) राहिला. त्यानंतर  माहिती-तंत्रज्ञानांने माणसाचे भावविचारांचे जग पालटून टाकले आहे. प्रत्येक माणूस माहितीसंपन्न होऊन स्वतंत्र विचार करू लागला आहे. व्यक्तिस्वातंत्र्याचे ते विलोभनीय रूप आहे. काळाबरोबर त्याच्या विचारांत प्रगल्भता येईलच!

अलिकडे, न्यू जर्सीचे अशोक विद्वांस व शैला विद्वांस मुंबईत आले होते. त्या निमित्ताने चौदा-पंधरा जणांची एक विचारबैठक जमून आली. त्यासाठी प्रास्ताविक टिपण विवेक साप्ताहिकाचे संपादक, दिलीप करंबेळकर यांनी लिहिले होते. उपस्थितांत डॉ. रविन थत्ते, अशोक नायगावकर यांच्यापासून सारंग दर्शने, निळू दामले यांच्यापर्यंत वेगवेगळ्या विचारछटांचे लोक होते. दीड-दोन तासांच्या चर्चेतून वेगवेगळे पैलू समोर आले. त्यानंतर फोनवर तत्संबंधी बोलताना असे मत व्यक्त झाले, की जुन्या ‘स्टडी सर्कल’चे हे नवे रूप आहे!