ऊर्जाप्रबोधक - पुरुषोत्तम कऱ्हाडे


आयुष्यात काही अनवट वाटा धुंडाळताना स्वत:चे संस्कार व बौद्धिक शक्ती यांचे संमीलन करून त्याचा उत्कृष्ट परिपोष करणारे अभ्यासू व्यक्तिमत्त्व म्हणजे पुरुषोत्तम कऱ्हाडे होय! कऱ्हाडे इलेक्ट्रिकल इंजिनीयर असून त्यांना ‘ऊर्जा’ या विषयामध्ये विशेष आस्था आहे. त्यांनी सौर ऊर्जा व ऊर्जासंवर्धन यांवर बराच अभ्यास केला असून ते ऊर्जाप्रबोधनाचे कार्य करत असतात. पुरुषोत्तम कऱ्हाडे मूळ अंबाजोगाईचे, त्यांचे बालपण तेथेच गेले व माध्यमिक शिक्षणही तेथेच झाले. त्यामुळे त्यांना अंबाजोगाई गावाचा आध्यात्मिक, धार्मिक व शैक्षणिक वारसा लाभला आहे. ती शांतता व ते समाधान त्यांना जीवनकार्यात जाणवतात.

पुरुषोत्तम कऱ्हाडे यांनी ऊर्जाप्रबोधनाच्या कार्याला २००६ मध्ये सुरुवात केली. कऱ्हाडे यांचे वर्गमित्र रवींद्र महाजन यांनी त्यापूर्वी 'ऊर्जा पबोधन' नावाचा ग्रुप सुरू केला होता. त्‍या ग्रुपमध्‍ये सध्‍या बारा इंजिनीयर्स सहभागी आहेत. ते सर्व ‘उत्कर्ष मंडळ (विलेपार्ले)’ येथे भेटून महाराष्ट्रातील विजेच्या सद्यस्थितीबद्दल चर्चा करतात. त्यातील महत्त्वपूर्ण गोष्टींवर आवश्यक त्या कार्यालयांना-अधिकाऱ्यांना पत्रे लिहितात. तेथे व अन्यत्र विद्युत ग्राहकांपर्यंत पोचून वीजसंवर्धनावर परिसंवाद भरवले जातात. तसेच वीजनियामक आयोगासमोर होणा-या जनसुनावणीमध्‍ये भाग घेऊन वीज ग्राहकांचे प्रश्‍न मांडतात. क-हाडे यांनी महाराष्‍ट्रातील वीजेची परिस्थिती व वीज वापर या विषयांवर वांद्रे, सांताक्रूझ, भांडूप, विलेपार्ले, गोरगाव आणि वसई या ठिकाणच्‍या नागरिकांशी संवाद साधून त्‍यांना माहिती दिली आहे. देशाचे ऊर्जाधोरण कसे असावे या विषयावर अंधेरी येथील 'एस.ची.जे.आय.एम.आर. इन्‍स्‍टीट्यूट'मध्‍ये परिसंवाद भरवण्‍यात आला होता. या प्रकारे 'ऊर्जा प्रबोधन' ग्रुपचे कार्य चालते.

सौरऊर्जेसाठी प्रयत्‍नशील - दोन चक्रम!


अलिकडच्‍या काळात ऊर्जा हीसुद्धा मानवाची मूलभूत गरज झालेली आहे. ऊर्जेला सर्व स्‍तरांवर अनन्‍यसाधारण महत्त्व प्राप्‍त झालेले असून तिच्‍या मागणीत झपाट्याने वाढ होत आहे. मागणी आणि उत्‍पादन यांच्‍यामध्‍ये मोठी तफावत निर्माण झालेली असल्‍याने, महाराष्‍ट्र गेली काही वर्षे भारनियमनाचा सामना करत आहे. अशी पार्श्वभूमी असताना पुण्‍याचे दोन तरूण सर्वसामान्‍य जनतेच्‍या आयुष्‍यात ‘प्रखर’ प्रकाश पसरवण्‍याच्‍या ध्‍येयाने वेडे झाले आहेत. आमूलाग्र सुधारणा घडवायच्‍या, पण त्‍या केवळ माफक खर्चात. कारण विकासाचा केंद्रबिंदू हा गोरगरीब जनता असल्‍यामुळे, तिच्‍या खिशाला परवडेल, उपयुक्‍त ठरेल आणि जे दीर्घायुषी असेल असे तंत्रज्ञान विकसित करण्‍याच्‍या उद्देशाने, हे दोन तरुण ‘चक्र’म म्‍हणजे आशीष गावडे आणि अनिरुध्‍द अत्रे झपाटले गेले आहेत. ते दोघे उच्‍चविद्याविभूषित असूनही त्‍यांची नाळ जोडलेली आहे ती गोरगरीब जनतेशी!

आशीष गावडेअनिरुद्ध अत्रेआशीष आणि अनिरुध्‍द इयत्ता पाचवीपासून एकत्र शिकले. दोघेही जिवलग मित्र. आशीष सुरुवातीपासून लोणावळयाच्‍या ‘मनशक्ती प्रयोग केंद्र’ या संस्‍थेत जायचा. दोघांवर बिझनेस मॅनेजमेंट गुरू सी.के. प्रल्‍हाद ह्यांच्‍या विचारांचा प्रभाव आहे. सर्वसामान्‍यांच्‍या समस्‍या दूर करण्‍यासाठी पर्यावरणप्रेमी प्रयत्‍न व्‍हायला हवेत, ही गुरुदीक्षा त्यांच्या मनावर व ज्रलेखाप्रमाणे कोरली गेली आहे. त्‍याचाच परिपाक म्हणून दोघांची ‘बॉटम ऑफ पिरॅमिड एनर्जी अॅण्ड एनव्‍हायरोमेंटल प्रा.लि.’ ही संस्‍था सामाजिक-ग्रामीण क्षेत्रात कार्यरत झाली. ती सर्वसामान्‍य माणसाच्‍या घरात स्‍वस्‍तात ‘प्रखर’ प्रकाश पसरवण्‍याचे काम करत आहे.