स्वप्नील गावंडे देतो आहे अंधांना प्रकाशाची दिशा


_Swapnil_Gawande_1.jpgस्वप्नील गावंडे हा अमरावती जिल्ह्यातील तरुण त्याच्या वयाच्या तेराव्या वर्षापासून नेत्रदानासंबंधी जनजागृतीच्या कामाला लागला आहे. त्याने ‘दिशा ग्रूप’च्या माध्यमातून दहा वर्षांत दहा लाख लोकांपर्यंत नेत्रदानाचा संदेश पोचवला, तर चार लाख लोकांकडून नेत्रदानाचे फॉर्मस भरून घेतले आहेत. स्वप्नीलने तरुण पिढी त्या कार्यात जोडली जावी म्हणून महाराष्ट्र राज्यातील सातशे शाळा-महाविद्यालयांमध्ये नेत्रदान जागृतीपर कार्यक्रम घेतले. त्याच्या त्या कामात अभियांत्रिकी, विधी व वैद्यकीय क्षेत्रातील अठराशे तरुण जोडले गेले आहेत. स्वप्नील नेत्रदानासोबत अवयवदानाच्या कामातदेखील सक्रिय आहे.

स्वप्नीलला लहानपणापासून संगीताची आवड आहे. त्याने हुबळी येथील ‘डॉ. गंगुबाई हंगल गुरुकुल ट्रस्ट’मध्ये संगीताचे प्रशिक्षण घेतले. तो संगीत विशारद २००९ मध्ये झाला. स्वप्नीलला संगीत प्रशिक्षणादरम्यान दृष्टिहीन कलाकार भेटले. त्यात त्याचे मित्रही होते. ते कलाकार वैविध्याने नटलेले जग न पाहताही कलेमध्ये जीव ओततात. त्यांनी जर ही दुनिया प्रत्यक्ष डोळ्यांनी पाहिली तर? असे विचार स्वप्नीलच्या मनात आले आणि तो त्याच प्रेरणेने नेत्रदान जनजागृतीच्या कामात आठवीपासून सक्रिय झाला. त्याने त्याच्या मित्रमैत्रिणींपासून कामाला सुरुवात केली. स्वप्नीलने विद्यार्थी दशेत पाच वर्षें नेत्रदान जागृतीचे काम केले. त्याने त्याच्या वयाची अठरा वर्षें पूर्ण झाल्यावर, २००९ साली कुंदा गावंडे, विराग वानखेडे, विवेक भाकरे, चंदा भाकरे, अरुण गावंडे व राजीव वानखेडे यांच्या सहकार्याने ‘दिशा ग्रूप’ची स्थापना केली. दिशा ग्रूपतर्फे जेथे जास्त लोक जमतात (जत्रा, नाकी) अशा ठिकाणी स्टॉल लावून नेत्रदानाचे महत्त्व पटवून दिले जाते.

‘दिशा ग्रूप’ने अमरावती व यवतमाळ या दोन ठिकाणी डॉ. मनीष तोटे यांच्या मदतीने ‘दिशा आय बँक’ नावाची नेत्रपेढी स्थापन केली आहे. ती अमरावती जिल्ह्यातील मानवी अवयव प्रत्यारोपण कायद्यांतर्गत मान्यता मिळालेली सक्रिय नेत्रपेढी आहे. नेत्रदानानंतर नेत्रबुब्बुळांची सुरक्षा व संग्रह यासाठी वैद्यकीय प्रक्रिया करावी लागते. एका नेत्रबुब्बुळाच्या सुरक्षिततेसाठी साधारण साडेचार हजार रुपये खर्च येतो.

स्वप्नील गावंडे देतो आहे अंधांना प्रकाशाची दिशा


स्वप्नील गावंडे हा अमरावती जिल्ह्यातील तरुण त्याच्या वयाच्या तेराव्या वर्षापासून नेत्रदानासंबंधी जनजागृतीच्या कामाला लागला आहे. त्याने ‘दिशा ग्रूप’च्या माध्यमातून दहा वर्षांत दहा लाख लोकांपर्यंत नेत्रदानाचा संदेश पोचवला, तर चार लाख लोकांकडून नेत्रदानाचे फॉर्मस भरून घेतले आहेत. स्वप्नीलने तरुण पिढी त्या कार्यात जोडली जावी म्हणून महाराष्ट्र राज्यातील सातशे शाळा-महाविद्यालयांमध्ये नेत्रदान जागृतीपर कार्यक्रम घेतले. त्याच्या त्या कामात अभियांत्रिकी, विधी व वैद्यकीय क्षेत्रातील अठराशे तरुण जोडले गेले आहेत. स्वप्नील नेत्रदानासोबत अवयवदानाच्या कामातदेखील सक्रिय आहे.

स्वप्नीलला लहानपणापासून संगीताची आवड आहे. त्याने हुबळी येथील ‘डॉ. गंगुबाई हंगल गुरुकुल ट्रस्ट’मध्ये संगीताचे प्रशिक्षण घेतले. तो संगीत विशारद २००९ मध्ये झाला. स्वप्नीलला संगीत प्रशिक्षणादरम्यान दृष्टिहीन कलाकार भेटले. त्यात त्याचे मित्रही होते. ते कलाकार वैविध्याने नटलेले जग न पाहताही कलेमध्ये जीव ओततात. त्यांनी जर ही दुनिया प्रत्यक्ष डोळ्यांनी पाहिली तर? असे विचार स्वप्नीलच्या मनात आले आणि तो त्याच प्रेरणेने नेत्रदान जनजागृतीच्या कामात आठवीपासून सक्रिय झाला. त्याने त्याच्या मित्रमैत्रिणींपासून कामाला सुरुवात केली. स्वप्नीलने विद्यार्थी दशेत पाच वर्षें नेत्रदान जागृतीचे काम केले. त्याने त्याच्या वयाची अठरा वर्षें पूर्ण झाल्यावर, २००९ साली कुंदा गावंडे, विराग वानखेडे, विवेक भाकरे, चंदा भाकरे, अरुण गावंडे व राजीव वानखेडे यांच्या सहकार्याने ‘दिशा ग्रूप’ची स्थापना केली. दिशा ग्रूपतर्फे जेथे जास्त लोक जमतात (जत्रा, नाकी) अशा ठिकाणी स्टॉल लावून नेत्रदानाचे महत्त्व पटवून दिले जाते.

‘दिशा ग्रूप’ने अमरावती व यवतमाळ या दोन ठिकाणी डॉ. मनीष तोटे यांच्या मदतीने ‘दिशा आय बँक’ नावाची नेत्रपेढी स्थापन केली आहे. ती अमरावती जिल्ह्यातील मानवी अवयव प्रत्यारोपण कायद्यांतर्गत मान्यता मिळालेली सक्रिय नेत्रपेढी आहे. नेत्रदानानंतर नेत्रबुब्बुळांची सुरक्षा व संग्रह यासाठी वैद्यकीय प्रक्रिया करावी लागते. एका नेत्रबुब्बुळाच्या सुरक्षिततेसाठी साधारण साडेचार हजार रुपये खर्च येतो.

‘टीम व्हिजन’ची डोळस मदत


_Team_Vision_1.jpgदिव्यांग व्यक्तींना गरज असते ती त्यांची अडचण समजून घेऊन केलेल्या मदतीच्या हातांची; तसेच, अंध विद्यार्थ्यांना मदतीची गरज असते ती ‘डोळस’ मदतीची. मुंबईतील विविध कॉलेजांमधील तरुण ‘व्हिजन’ या उपक्रमाअंतर्गत तशी मदत करत आहेत. अंध विद्यार्थ्यांसाठी रीडर किंवा रायटर म्हणून काम करणे किंवा तशी माणसे मिळवून देण्याचे काम त्या उपक्रमात सहभागी झालेले विद्यार्थी करत असतात.

उपक्रमाची सुरुवात एका प्रसंगातून झाली. पोद्दार कॉलेजमध्ये ‘एनएसएस फेस्ट’च्या निमित्ताने संदेश भिंगार्डे या विद्यार्थ्याची ओळख प्रज्ञा पटेल या अंध युवतीशी झाली. ती राष्ट्रीय स्तरावरची जलतरणपटू आहे. संदेशने तिच्या बँकेच्या परीक्षेसाठी पेपर रायटर आणि रिडर म्हणून काम केले. त्याच वेळी इतर अंध विद्यार्थ्यांना सुद्धा रायटरची गरज आहे असे त्याला कळले. त्यावेळी त्याने शक्य तेवढ्या विद्यार्थ्यांना मदत करण्याचा प्रयत्न केला. पण पुरेसे रायटर उपलब्ध होऊ शकले नाहीत. तेव्हाच त्यांना त्या गंभीर समस्येची जाणीव झाली. त्यावरचे उपाय म्हणून ‘टीम व्हिजन’ची निर्मिती झाली.

त्यांनी ती चळवळ अधिकाधिक सक्रिय होण्यासाठी व्हॉट्सअॅप व फेसबुक या सोशल मीडियावरून मोहीम राबवली. त्यास अभूतपूर्व प्रतिसाद मिळाला. ‘टीम व्हिजन’च्या ‘रीडर्स अँड रायटर्स फॉर ब्लाइंड स्टुडंट्स’ या फेसबुक पेजला एक हजार तीनशे हून अधिक लाइक्स मिळाले आहेत. रूइया, पोद्दार, रुपारेल, मिठीबाई, भवन्स, सिद्धार्थ, कीर्ती, साठ्ये, झेव‌िअर्स आणि विल्सन या मुंबईतील कॉलेजांमधील दोन हजारांपेक्षाही जास्त विद्यार्थी त्या उपक्रमाशी जोडले गेले आहेत. अंधांसाठी काम करणा‍ऱ्या ‘नॅब’ (नॅशनल असोसिएशन फॉर द ब्लाइंड) या संस्थेकडूनही ‘टीम व्हिजन’शी संपर्क साधला जातो. जेथे रायटर्सची गरज असेल त्या विद्यार्थ्यांची माहिती ‘टीम व्हिजन’च्या स्वयंसेवकांना व्हॉटसअॅपद्वारे कळवली जाते. त्यामुळे झटपट आणि कमी वेळात रायटर उपलब्ध होऊ शकतात. साडेपाचशेपेक्षा जास्त अंध विद्यार्थ्यांना त्याचा फायदा झाला आहे. काहींनी बारावीच्या परीक्षेमध्ये सत्तर टक्क्यांपेक्षाही जास्त गुण मिळवले आहेत. 'व्हिजन'ची प्रेरणा ठरलेली प्रज्ञा पटेल ही स्वतःच्या पायावर उभी असून बँकेमध्ये चांगल्या पदावर कार्यरत आहे.

नवभारत छात्रालय – दापोलीचे लेणे

अज्ञात 15/06/2017

_Navbharat_Chatralay_1.jpgदापोलीचे ‘नवभारत छात्रालय’ हे नाव सुचवते त्याप्रमाणे फक्त विद्यार्थ्यांसाठी निवास, भोजन यांची सोय नाही. ते परिसरातील सर्वात जुने छात्रालय असूनही ते जोमाने वाढत आहे! सहा जणांपासून १९४७ साली सुरुवात झालेल्या त्या छात्रालयात दरवर्षी सव्वाशेहून जास्त मुले-मुली राहून जातात (आजपर्यंत चार हजारांच्या वर).

‘कुणबी सेवा संघ’ या संस्थेने छात्रालय चालवले असले तरी सर्व जातींच्या, धर्मांच्या विद्यार्थ्यांची तेथे राहण्याची व्यवस्था केली जाते. छात्रालयाचे संस्थापक सामंतगुरुजी यांची कडक शिस्त व छात्रालयाच्या स्थापनेपासून आजीवन व्यवस्थापक असलेले शिंदेगुरुजी यांचा प्रेमळ पितृभाव यांचा सुरेख मिलाफ छात्रालयाच्या व्यवस्थेत दिसून येतो. तेथे विद्यार्थ्यांमध्ये कष्ट करा व शिका, काम करण्यातून शिका हे धोरण राबवले जाते.

छात्रालयास सरकारी अनुदान आहे, तरी ते स्वत:च्या भक्कम आर्थिक पायांवर उभे आहे. शिंदे गुरुजींनी छात्रालयाच्या प्रक्षेत्रात मुलांकडून भाजीपाला पिकवून आणि भाज्यांची कलमे व रोपे तयार करून त्यांच्या विक्रीतून संस्थेला आर्थिक स्थैर्य प्राप्त करून दिलेले आहे. त्याबरोबर संस्थेचा कार्यभार विस्तारला आहे. संस्थेच्या ‘बाळासाहेब खेर कृषी उद्योग व प्रशिक्षण केंद्रा’त फळप्रक्रिया पदार्थ व खाद्य पदार्थ तयार केले जातात. ते पदार्थ तयार करण्याचे प्रशिक्षण वर्ग घेतले जातात. केंद्रात तयार झालेले काजुसरबत, कोकमसरबत, काजुखजूर, आवळासरबत, नाचणीपापड, तांदुळपापड असे पदार्थ विक्रीसाठी छात्रालयाच्या विक्रीकेंद्रात उपलब्ध आहेत. छात्रालयाच्या व्यवसाय शिक्षण विद्यालयात संगणकाचा प्रमाणपत्र अभ्यासक्रमही शिकवला जातो.

छात्रालय स्वत:च्या सात एकर जमिनीवर उभे आहे. मुलांसाठी व मुलींसाठी राहण्यासाठी सर्व प्राथमिक सोयींनी युक्त अशा दोन स्वतंत्र इमारती आहेत. ‘बाळासाहेब खेर कृषी उद्योग व प्रशिक्षण केंद्रा’ची सुसज्ज इमारत नव्यानेच बांधली गेली आहे. व्यवसाय शिक्षण विद्यालयाचा संगणक कक्षही त्याच आवारात आहे.

गरिबांचा जीवनदाता : देवेंद्र गणवीर


_Devendra_Ganveer_1.jpgदेवेंद्र गणवीर विदर्भात आरोग्यसेवेचे काम करतात. त्यांनी आरोग्यदूत बनून, ज्या गरिबांजवळ असाध्य रोगांवर उपचार करवून घेण्यासाठी पैसा नाही, ज्यांना मरणाशिवाय पर्याय नाही अशा रुग्णांना मदत केली आहे. त्यांनी विदर्भातील नक्षलग्रस्त, अतिदुर्गम आदिवासी व ग्रामीण भागांत राहणार्‍या गरीब व कोणीही वाली नसलेल्या रुग्णांना स्वास्थ्य सुविधा पुरवल्या. त्यांनी ‘सत्य सामाजिक संस्थे’च्या माध्यमातून आरोग्य शिबिरे भरवली; रुग्णांना मोफत आरोग्य तपासणी व औषधोपचार उपलब्ध करून दिले; लोकांजवळील अतिरिक्त औषधे गोळा केली व ती गरजूंपर्यंत पोचवली. देवेंद्र यांनी ज्या शस्त्रक्रिया गरिबांपर्यंत मोफत पोचवल्या त्यांची किंमत पाच कोटी रुपयांपर्यंत निश्चितच जाईल! देवेंद्र यांनी त्यांचा स्वत:चा वैद्यकीय सेवेशी कोणताही संबंध नसताना ते कार्य केले! देवेंद्र यांनी एकोणचाळीस आरोग्य शिबिरे आयोजित केली. त्यामध्ये बारा हजार रुग्णांची तपासणी व उपचार केले. त्यांतील शस्त्रक्रियेची आवश्यकता असणाऱ्या बाराशे एकोणचाळीस रुग्णांवर नागपूर येथील रुग्णालयांमध्ये सरकारी योजनांचा वापर करून मोफत शस्त्रक्रिया करवून घेतल्या. एका अर्थी, देवेंद्र यांना गरिबांचा धन्वंतरी म्हटले तर ते वावगे ठरू नये.

पंचवीस गावांना जोडणारी - समीक्षा लोखंडे


_Samiksha_Lokhande_1.jpgसमीक्षा लोखंडे या रत्नागिरी जिल्ह्याच्या मंडणगड तालुक्यातील ‘प्रकल्प प्रतिष्ठान’ या संस्थेच्या कार्यकर्त्या. त्यांनी पंचायतराज, महिला अत्याचार, स्त्री-भ्रूणहत्या, बचतीचे महत्त्व, ग्रामसभा या विषयांवर पथनाट्याद्वारे जनजागृती केली. समीक्षा मंडणगड तालुक्यातील कुंबळे गावच्या सरपंचपदीही अडीच वर्षे राहिल्या. त्यांनी त्यांच्या कार्यकाळात गावात संयुक्त घरमालकी, गावातील पायवाटा-स्ट्रीट लाइट, ग्रामस्वच्छता यांसारखे उपक्रम यशस्वी रीत्या राबवले. गावातील महिलांना संघटित करून ग्रामसभेत त्यांचा ऐशी टक्के सहभाग वाढवला. तीच त्यांच्या कामाची पोचपावती म्हणता येईल.

समीक्षा या कुणबी समाजातील. त्यांचा जन्म २८ मार्च १९७९ रोजी झाला. समीक्षा यांचे शिक्षण बारावीपर्यंत मंडणगड तालुक्यात तळेघर येथील आंबेडकर कॉलेजमध्ये झाले. त्यांचे लग्न २००३ मध्ये झाल्यामुळे त्यांच्या शिक्षणात खंड पडला. त्यांची पुढे शिकण्याची इच्छा होती. समीक्षा यांची लग्नानंतरची पाच-सहा वर्षे संसार, मुले यांच्यात गेली. परंतु शिकण्याची इच्छा मावळली नाही. त्या सांगतात, “माझे पती संदेश यांनी कोठल्याही कामात आढेवेढे घेतले नाहीत, मला नेहमीच प्रोत्साहन दिले.” समीक्षा मंडणगड येथील सावित्रीबाई फुले शिक्षणसंस्थेतून ‘ग्रामविकास’ विषयात बी.ए. २०११ साली झाल्या.

स्नेहालयचे गिरीश कुलकर्णी : स्वप्नाचेच जेव्हा ध्येय बनते

अज्ञात 18/05/2017

_Girish_Kulkarni_0.jpgअहमदनगरचा गिरीश कुलकर्णी नावाचा तरुण वयाच्या अठराव्या वर्षी विलक्षण चमत्कारिक स्वप्ने पाहू लागला आणि नुसती पाहू लागला नव्हे, तर त्याने त्या स्वप्नांना त्याचे ध्येय बनवले व त्यांच्या पूर्ततेकडे वाटचाल करू लागला!

त्यातून उभे राहिले नगरचे ‘स्नेहालय’ व संलग्न संस्था यांचे साम्राज्य!

‘स्नेहालय’च्या डॉ. गिरीश कुलकर्णी यांना कै. कृ.ब. तळवलकर ट्रस्टचा २०१७चा ‘सेवाव्रती’ पुरस्कार देण्याचे ठरले. त्यांनी पुरस्कार स्वीकारण्याचे मान्य केले, पण ‘त्याआधी आमची संस्था बघून जा’ असे आग्रहाचे निमंत्रण दिले. मी व अरुण नित्सुरे, आम्ही सपत्नीक नगरला निघालो. आमचे स्नेही डॉ. प्रकाश सेठ ‘स्नेहालय’च्या पुणे प्रकल्पात काम पाहतात. तेही आमच्या बरोबर होते.

आम्ही १०.३० वाजता ‘स्नेहालय’ संलग्न ‘स्नेहांकुर’ या अनाथाश्रमास पोचलो. गिरीश यांनी स्नेहालय परिवाराचा बिनीचा कार्यकर्ता भरत कुलकर्णी याची आम्हाला ‘स्नेहालय’ दाखवण्यासाठी नेमणूक केली होती. ‘स्नेहांकुर’ची इमारत दोन मजली आहे. तो बंगला गिरीशचे गुरू कै. शंकर केशव आडकर यांच्या नावाच्या ट्रस्टतर्फे ‘स्नेहांकुर’ला वापरण्यास देण्यात आला आहे. त्याच इमारतीत ‘स्नेहालय’च्या स्वत:च्या FM रेडिओ स्टेशनचे बांधकाम चालू आहे. ‘स्नेहांकुर’मध्ये तीस-पस्तीस मुले असावीत. बहुतेकांच्या रडण्याचा कोलाहल सुरू होता. चार-पाच आया मुलांना आंघोळ घालत होत्या. काही मुले पाळण्यात खेळत होती, काही रडत होती- त्यात तान्ह्या मुलांपासून दोन-तीन वर्षांपर्यंत मुले होती. साताठ अर्भके इन्क्युबेटरमध्ये होती.

शेतकऱ्यांच्‍या विकासासाठी झटणारे ग्रामीण विकास प्रशिक्षण केंद्र

अज्ञात 17/05/2017

_Gramin_Vikas_Prashaikshan_Kendra_1.jpgमहिला आणि शेतकरी यांचा विकास हा उद्देश घेऊन डॉ. अॅलेक्झँडर डॅनियल यांनी ऑक्टोबर १९८७ मध्ये Institute For Integrated Rural Development (आयआयआरडी) या संस्थेची स्थापना केली. त्यांच्या कामाला १९८८ पासून सुरुवात झाली. सुरुवातीला पैठण आणि औरंगाबाद तालुक्यांतील बाभूळ गाव, चितेगाव, नायगाव, खांडेवाडी, गेवराई, गिरनेरा तांडा ह्या सहा गावांतील लोकांना एकत्र करून प्रशिक्षण देण्याचे कार्य सुरू केले गेले. प्रशिक्षणात सकस आहार, माता व बालसंगोपन, स्वास्थ्य व पर्यावरण; तसेच, शेती उत्पादन या विषयांचा समावेश होता. संस्थेने महिलांच्या विकासाच्या दृष्टीने त्या सहा गावांत महिलांना एकत्र केले. महिलांनी त्यांना भेडसावणारे प्रश्न स्थापलेल्या मंडळांमधून मांडावेत व त्यावर त्यांनीच उपाय शोधावा यासाठी संस्था मदत करते. प्रशिक्षणाच्या माध्यमातून महिलांना तयार केले जाते. संस्थेचा व्याप औरंगाबाद जिल्ह्यात काम करत असताना वाढत गेला. त्यामधून कामात सुटसुटीतपणा आणण्याची गरज निर्माण झाली. त्यामुळे गावकऱ्यांनी प्रत्येक गावातून महिला मंडळात हिरिरीने काम करणाऱ्या एका महिलेची प्रतिनिधीस्वरूप निवड केली. तिला ‘विकाससेविका’ असे नाव दिले गेले. गावातील सर्व महिलांना प्रशिक्षण देण्याऐवजी विकाससेविकेला त्या दृष्टीने तयार करण्यात आले.

हस्ता गाव - सांघिक इच्छाशक्तीचे प्रतीक!


गणेश नीळ हर्षोल्हासित होऊन सांगत होता, “माझी दुग्धव्यवसाय करण्याची फार इच्छा होती, माझ्याकडे गायी पण होत्या. परंतु ते राहून जात होते. ती आठ वर्षांची इच्छा ‘ल्युपिन’मुळे एका वर्षात साध्य झाली. आता, गावातील एकशेअठ्ठ्याऐंशी लोक त्या व्यवसायात जोडले गेले आहेत.”

समाजसेवेला व्यावसायिकता आणि इच्छाशक्ती यांची जोड दिली तर काय बदल होऊ शकतात, त्याचे हस्ता गाव हे चांगले उदाहरण आहे. गाव औरंगाबाद जिल्ह्यात कन्नड तालुक्यात वसले आहे. हस्ता गावाने एक प्रकारे विकासाचा आदर्श घालून दिला आहे. ‘ल्युपिन’ नावाची फार्मा कंपनी त्या गावात विकासाचे काम २०१२ पासून करत आहे.

गाव २०१२ च्या पूर्वी असुविधांचे माहेरघर होते असे म्हटले तरी अतिशयोक्ती ठरणार नाही. गावात पिण्याच्या पाण्याची टंचाई होती, आरोग्याची वानवा होती, शिक्षणाची परिस्थिती ठिकठाक होती, आरोग्याच्या सुविधादेखील चांगल्या नव्हत्या. तशा परिस्थितीत गावाचा विकास साधणे हे मोठे आव्हान होते. ते गावकऱ्यांनी ‘ल्युपिन’च्या सहकार्याने पेलले.

‘ल्युपिन फाउंडेशन’च्या प्रकल्प अधिकारी स्नेहल काटेकर म्हणाल्या, की आम्ही कॉर्पोरेट सोशल रिस्पॉन्सिबिलिटी या जबाबदारीच्या भावनेने हस्ता गावाच्या विकासासाठी मदत करण्याचे ठरवले. दारिद्र्य रेषेखालील गावांच्या पाहणीमधून त्या गावाची निवड करण्यात आली.

सरपंच मनोहर नीळ म्हणाले, की आमच्या गावचे बाबासाहेब शिंदे जिल्हाधिकाऱ्यांच्या कार्यालयात काम करतात. त्यांच्या मार्फत आमचा ‘ल्युपिन फाउंडेशन’शी संपर्क झाला.

प्रगती प्रतिष्ठान - आदिवासी विकासासाठी प्रयत्‍नशील


‘प्रगती प्रतिष्ठान’ ही संस्था पालघर जिल्ह्यामध्ये जव्हार व मोखाडा तालुक्यांत आदिवासींच्या विकासासाठी काम करते. त्या संस्थेने शिक्षण, अपंगांचे पुनर्वसन, स्वयंरोजगार व ग्रामविकास यांच्या माध्यमातून आदिवासी लोकांचे जीवनमान उंचावण्यात मोलाचे कार्य साधले आहे. संस्थेने गावातील लोकांच्या गरजेनुसार विकास आराखडा बनवून ग्रामविकासाला चालना दिली. त्यामध्ये नळपाणी योजना, जलसंवर्धन, शेती विकास, सौरऊर्जा, शेतीला सौर पंपाने पाणी देण्याचे नियोजन या मुख्य गोष्टींना प्राधान्य आहे. तसेच, कौशल्याधारित प्रशिक्षणाद्वारे स्वयंरोजगाराची कवाडे आदिवासींसाठी खुली केली गेली आहेत.