दक्षिणकाशी पुणतांबा बेबी मनोहर मराठे 08/08/2016

नगर जिल्ह्याच्या कोपरगांव तालुक्यातील पुणतांबा गावाला धार्मिक, पौराणिक व ऐतिहासिक परंपरा आहे. गाव गोदातीरी वसले आहे. पुणतांब्याचा उल्लेख महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या धार्मिक क्षेत्रांत होतो.

त्या गावाचे नाव पुण्यस्तंभ अथवा नगर असे होते. ती राजा विक्रमादित्याची राजधानी. पुणतांबा गावाला पूर्ण तटबंदी असून गावाला अकरा वेशी आहेत. बऱ्याच ठिकाणी तटबंदी ढासळली आहे. विक्रमादित्य राजाने त्याच्या जीवनातील महत्त्वपूर्ण कालखंड पुणतांबा येथे व्यतीत केला. महायोगी चांगदेव महाराजांची समाधी तेथे आहे. त्याला त्याच्या विद्वत्तेचा व तपसामर्थ्याचा गर्व झाल्याने ते ज्ञानेश्वर माऊलींच्या भेटीस गेले व तेथे गर्वहरण होऊन परतले. ती कथा प्रसिद्ध आहे. चांगदेव महाराजांनी ज्ञानदेवांची धाकटी बहीण मुक्ताईला गुरू केले. त्यांनी चौदाशे वर्षें घोर तपःश्चर्या केल्यानंतर माघ वद्य ३ शके १२९८ रोजी पुणतांबा येथे संजीवन समाधी घेतली.

 

पुणतांबा

अज्ञात 11/07/2014

पुणतांबा हे गाव अहमदनगर जिल्ह्यात आहे. गाव कोपरगावपासून आग्नेये बारा मैलांवर आहे. गावची लोकसंख्या 1981च्या जनगणनेनुसार पाच हजार सातशे सत्याऐंशी आहे. गाव मोठ्या बाजारपेठेचे आहे. तेथे दौंड-मनमाड रेल्वेचे स्थानक आहे. बहुसंख्य व्यापारी मारवाडी व ब्राम्हण समाजाचे असून त्यांची संपत्ती रूपये साठ हजारपर्यंत आहे.

पुणतांबा येथे चौदा मंदिरे आधुनिक काळात बांधलेली असून तेथील गोदावरी नदीवर अहिल्याबाई होळकरांनी व कोणा एका शिवराम धुमाळ यांनी घाट बांधलेला आहे. तेथील प्रमुख चांगदेव महाराजांना एक हजार चारशे शिष्य होते असे म्हणतात. त्याशिवाय तेथे अन्नपूर्णा, बालाजी, भद्रकाली, शंकर, गोपाळकृष्ण, जगदंबा, कालभैरव, काशिविश्वेश्वर, केशवराज, महारूद्राशंकर, रामचंद्र, रामेश्वर आणि त्रिंबकेश्वर आदी मंदिरे आहेत.

पुणतांबा हे गाव शिर्डीपासून जवळच आहे.

('असे होते कोपरगांव' या पुस्तकातून)