कचेरीचे गाव सावरगाव

प्रतिनिधी 26/07/2016

येवला शहरापासून आठ किलोमीटर अंतरावर, अहमदनगर-मनमाड महामार्गाला लागून असलेले पवारांचे गाव म्हणजे सावरगाव. इंग्रजांच्या काळात ते तालुक्याचे गाव होते व तेथे कचेरी (तहसील कार्यालय), कोर्ट इत्यादी महत्त्वाची शासकीय कार्यालये होती. इंग्रजी काळात त्यास ‘कचेरीचे सावरगाव’ असे म्हणत असत.

राजे रघुजीबाबा यांनी सतराव्या शतकात येवला गाव वसवले. तत्पूर्वी तेथे घनदाट जंगल होते व आसपास थोडीफार शेती होती. त्या भागास येवलवाडी असे म्हणत. ‘पाटोदा’ हे सतरा-अठराव्या शतकात परगण्याचे गाव होते. अनेक खेड्यांचा मिळून परगणा होत असे. परगण्यातील सर्व गावांतील पाटील व कुलकर्णी यांचे नायक अनुक्रमे देशमुख व देशपांडे असत. हे देशमुख व देशपांडे परगण्याच्या गावी गढ्या बांधून राहत. पाटोदा हे परगण्याचे गाव असल्याचा उल्लेख १८५७ च्या स्वातंत्र्य संग्रामाचे सेनापती, येवल्याचे भूमिपुत्र तात्या टोपे यांच्या जबानीत आलेला आहे.

पैठणीवीर शांतिलाल भांडगे

प्रतिनिधी 25/07/2016

शांतिलाल विठ्ठलसा भांडगे यांचा जन्म नाशिक जिल्ह्याच्या येवले शहरात एका पारंपरिक विणकर कुटुंबात १९४४ मध्ये झाला. त्यांनी प्राथमिक व माध्यमिक शिक्षण नववीपर्यंत येवला येथेच पूर्ण केले. त्यांनी वयाच्या पंधराव्या वर्षी घरात परंपरेनुसार मागावरील धोट्या हाती घेतला.

दरम्यान, वस्त्रोद्योग मंत्रालयाने (भारत सरकार) विणकरांच्या जागा भरण्यासंदर्भात जाहिरात प्रसिद्ध केली. शांतिलाल यांनी तेथे अर्ज केला. मुलाखतीस बोलावणे आले. मुलाखत झाली. त्यांनी दोन दिवस मुंबईत थांबून, त्यांचे लहानपणापासूनचे स्वप्न, ‘मुंबई पाहून’ घेतली.

अनकाई किल्ला - यादवकालीन टेहळणीनाका

प्रतिनिधी 23/07/2016

अनकाई हे नाशिक जिल्ह्याच्या येवला तालुक्यातील पुरातन गाव असून जिल्ह्यातील सर्वात उंच व मजबूत असा किल्ला तेथे आहे. ते डोंगर अनकाई-टनकाई या नावाने ओळखले जातात. किल्ले समुद्रसपाटीपासून बत्तीसशे फूट उंचावर व अनकाई गावठाणपासून नऊशे फूट उंचावर आहेत. यादवकालीन एका ताम्रपटात (इसवी सन ९७४) त्या किल्ल्याचा उल्लेख ‘एककाई दुर्ग’ असा केलेला आहे.

अनकाई डोंगराच्या पायथ्याशी जैन लेणी आहेत. अनकाई डोंगरावर पुरातन किल्ल्याचे अवशेष आहेत. तो किल्ला व तेथील लेणी सुमारे एक हजार ते पंधराशे वर्षांपूर्वीची आहेत. अनकाई हे गावदेखील त्या काळापासून अस्तित्वात असावे. पुरातन अनकाई गावाची वसाहत अनकाई डोंगरपायथ्याशी गावठाण हद्दीत होती.

व्यंगचित्रकार प्रभाकर झळके यांचा धडपड मंच


प्रभाकर झळके नाशिक जिल्ह्याच्या येवले गावात राहतात. ते व्यंगचित्रकार म्हणून महाराष्ट्राला परिचित आहेत. पण ते जादूचे प्रयोग करतात, विनोदावर आधारित कार्यक्रम करतात, प्रवचन करतात आणि त्याहून महत्वाची गोष्ट म्हणजे त्यांनी गावात ‘धडपड मंच’ निर्माण केला आहे. त्या मंचातर्फे समाजोपयोगी उपक्रम राबवले जातात.

झळके यांना काम करताना प्रसिद्धीची हाव नाही, आर्थिक हपापलेपण नाही, राजकीय वर्तुळातील माणसांशी परिचय असल्याचे कौतुक आहे, पण त्यांच्याकडून कसलीही अपेक्षा नाही. समाजोपयोगी कामे करणे हा त्यांचा सहजधर्म आहे. ते येवल्यातील शाळेतून चित्रकला शिक्षक म्हणून निवृत्त झाले. झळकेसर एकोणऐंशी वर्षांचे आहेत. त्यांच्या नावाचा येवल्यात दबदबा आहे. त्यांना तेथील सामाजिक जीवनात आदराचे स्थान आहे.

आपटे गुरुजी - येवल्यातील राष्ट्रीय शाळेचे संस्थापक


नाशिक जिल्ह्यातील येवले हे तालुक्याचे शहर तात्या टोपे यांची जन्मभूमी म्‍हणून ओळखले जाते. तेथे कै. आपटे गुरुजी यांनी 23 मे 1921 रोजी राष्ट्रीय शाळा स्थापन केली. ती शाळा महाराष्ट्रातीलच नव्हे तर भारतातील पहिली राष्ट्रीय होती असे म्‍हटले जाते. येवलेकरांनी भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात तन-मन-धन अर्पून जे योगदान दिले, त्यामागे आपटे गुरुजी यांची स्फूर्ती होती. स्वत:ची हयात निरपेक्षपणे देशसेवेत व लोकसेवेत घालवणाऱ्या आपटेगुरुजींचा येवलेकरांना सार्थ अभिमान वाटतो.