वेश्या आणि वेश्याव्यवसाय


वेश्या व्यवसाय हा जगातील सर्वांत जुन्या व्यवसायांपैकी एक आहे असे म्हटले जाते. त्यासंबंधी लिहिलेले हे जुने पुस्तक. तो विषय शंभर वर्षांपूर्वी घेतला जाणे हे धाडसाचेच होय. पुस्तकातील लेख ‘समाजसेवक’ या मासिकातून प्रथम प्रकाशित झाले. नंतर ते पुस्तकरूपाने प्रसिद्ध झाले. ‘नैतिक जागृती संघा’चा कार्यकर्ता या नात्याने प्रत्यक्ष काम करण्याचा अनुभव आणि सौ. रमा नाईक यांचा महिला आश्रमाच्या व्यवस्थापक म्हणून अनुभव, यातून पुस्तकाची दुसरी आवृत्तीही तयार झाली. प्रस्तावनेत लेखक म्हणतात, ती इतकी सुधारित आहे की ते पुस्तक संपूर्ण नवीन म्हणता येईल!

लेखकाने प्रास्ताविकाच्या पहिल्या प्रकरणात शरीराची भूक आणि विवाहसंस्थेचे नाते यांचा ऊहापोह केलेला आहे. वैषयिक सुख हा विवाहसंस्थेचा पाया असून त्याच्या अभावी वैवाहिक संबंध टिकू शकत नाहीत अशी भूमिका लेखकाने मांडली आहे. ते पुढे विवाह आणि स्त्री-पुरुष सहवासाच्या इतर पद्धती यांची तुलना करतात.

मृणालिनी-उमा ह्यांची मायेची सावली


पुण्यात उपेक्षित वर्गातल्या, विशेषत: वेश्यांच्या मुलांसाठी काम करणारा ‘सावली सेवा ट्रस्ट’, हे एक प्रेरणादायी उदाहरण ठरत आहे. 2003 सालापासून कार्यरत असलेल्‍या या ट्रस्टने आतापर्यंत अनेक मुलांवर मायेची सावली धरली आहे!

मृणालिनी भाटवडेकर आणि उमा इनामदार या दोघी, संवेदना जाग्या असलेल्या आणि समाजासाठी काहीतरी करण्याची जाणीव असलेल्या गृहिणी. त्या दोघींनी मुलांसाठी काम करणा-या एका समाजसेवी संस्थेतून कामाला सुरुवात केली. मृणालिनी आणि उमा यांनी, मूळ संस्थेतून तेथील एका गुणी मुलीला बाहेर काढले गेले तेव्हा संस्थेची कार्यपद्धत न पटल्यामुळे तिची संपूर्ण जबाबदारी आपल्या खांद्यावर घेतली. तिथेच त्या दोघींच्या स्वतंत्र कार्याची आणि ‘सावली सेवा ट्रस्ट’ची बीजे रोवली गेली.