लऊळचे संत कुर्मदास


संत कुर्मदास हे पैठणचे. त्यांना हाताचे पंजे आणि पायाला पावले नव्हती, तरी त्यांनी पंढरीच्या वारीचे वेड घेतले. त्यामागे एकनाथांचे आजोबा भानुदास महाराज यांची प्रेरणा होती. कुर्मदास पैठणहून लोटांगण घालत वारीस निघाले. एकादशीला तीन दिवस उरलेले असताना त्यांच्या लक्षात आले, की त्यापुढे त्यांना आयुष्य नाही. त्यांनी जेथे देह ठेवला तेच लऊळ गाव. ते गाव सोलापूरच्या माढा तालुक्यात आहे. संत कुर्मदास जेथे पडले, तेथे विठ्ठल-रुखमाईचे मंदिर असून त्यासमोर कबरीसदृश स्मारक आहे. मात्र महाराजांच्या समाधीचे स्थान स्वतंत्र आहे. ते देऊळ औरंगजेबाने बांधले असे म्हणतात. अर्थात हा चमत्कारच! मात्र त्या समाधी स्थळी सेवेकरी मुस्लिम आहेत. ब्राम्हणांतर्फे पूजा केली जाते आणि मराठ्यांकडे वात लावायची प्रथा आहे. मंदिरात आणि समाधीस्थळी अहर्निश सतत दिवा तेवत ठेवला जातो.

संत कुर्मदास यांच्याबाबत सांगितली जाणारी आख्यायिका अशी, की कुर्मदासांनी त्यांना पंढरपूरला पोचणे शक्य नसल्याचे समजल्यानंतर एका वारक-याच्या हाती विठ्ठलासाठी पत्र दिले. कुर्मदासाचे पत्र विठ्ठलाच्या चरणी पडताच विठाबो उठून कुर्मदासाच्या भेटीसाठी निघाला.

संत कुर्मदास यांच्यासंबंधी माहिती ‘भक्तिविजय’ सोळाव्या अध्यायात मिळते.

मंदिराच्या बाजूला पाठीमागे बांधलेली विहीर असून कितीही दुष्काळ पडला तरी आषाढी वारीच्या वेळी ती विहीर पाण्याने भरलेली असते, असे सांगितले जाते. पंढरीची चंद्रभागा तेथे अवतरते असे समजले जाते.

लऊळ गाव कुर्डूवाडी-पंढरपूर रस्‍त्‍यावर आहे. तेथपर्यंत एस.टी.ने पोचता येते. स्वत:चे वाहन असल्यास कुर्डुवाडीपासून लऊळला जाण्‍यासाठी साधारण एक तास वेळ लागतो.

(माहिती स्रोत - गरूड महाराज - 9960059331)

- रविप्रकाश कुलकर्णी आणि गणेश पोळ

लेखी अभिप्राय

छान माहिती आहे . माहिती दिल्या बद्दल धन्यवाद....

राहूल तरटे11/05/2015

माहिती छान आहे, परंतु खूप अपूर्ण माहिती आहे.

santosh Gavali02/08/2015

माहिती ठिक आहे. पण अपूर्ण आहे. आता मंदीरकड़े जनेसाठी रस्ता बनवला आहे सोयी ब-याच झाल्या आहेत. 'महाराजांनी एका वारक-याला, माझा निरोप विठोबाला सांग, असे तोंडी सांगितले होते. पत्र पाठवल्‍याचे कधी एेकले नव्‍हते.

देविदास शरद गांधले23/08/2015

किरण क्षीरसागर हे 'व्हिजन महाराष्‍ट्र फाउंडेशन'चे मुख्‍य कार्यकारी अधिकारी. ते 'थिंक महाराष्‍ट्र डॉट कॉम'चे सहाय्यक संपादक आहेत. त्‍यांनी ग्रॅज्‍युएशननंतर पत्रकारितेचे शिक्षण घेतले. त्‍यानंतर वृत्‍तसंस्‍था, दैनिक 'मुंबई चौफेर' आणि आकाशवाणी अशा ठिकाणी कामांचा अनुभव घेतल्‍यानंतर ते 2010 साली 'थिंक महाराष्‍ट्र'सोबत जोडले गेले. त्‍यांनी चित्रपट निर्मितीचे शिक्षण घेतले असून त्‍यांचा डिपार्टमेन्‍ट, अब तक छप्‍पन - 2, अॅटॅकस् ऑफ 26/11, क्विन, पोस्‍टर बॉईज अशा व्‍यावसायिक चित्रपटांच्‍या संकलन प्रक्रियेत सहभाग होता.

लेखकाचा दूरध्वनी

9029557767

वाचकांनी केलेल्‍या सूचनांप्रमाणे लऊळला पोचण्‍यासंबंधीच्‍या माहितीत बदल करण्‍यात आले असल्‍याची नोंद घ्‍यावी. तसेच ही माहिती परिपूर्ण करण्‍यासाठी वाचकांनी, स्‍थानिकांनी सहकार्य करावे ही विनंती.

किरण क्षीरसागर26/08/2015

Add new comment

The content of this field is kept private and will not be shown publicly.

Plain text

  • No HTML tags allowed.
  • Lines and paragraphs break automatically.
  • Web page addresses and email addresses turn into links automatically.