दि सासवड माळी शुगर फॅक्टरी लि.


सोलापूर जिल्ह्यात बत्तीस साखर कारखाने आहेत. त्यांतील पाच कारखाने माळशिरस तालुक्यात आहेत. स्वातंत्र्यपूर्व काळात नगर जिल्ह्याच्या सासवड, कोपरगाव, श्रीरामपूर या भागातील प्रगतीशील शेतकऱ्यांनी परंपरागत शेती व्यवसाय मोठ्या प्रमाणात वाढवला होता; पण शेतमालाच्या अनिश्चित भावामुळे, मुंबई राज्य पाटबंधारे खात्याने केलेल्या शिफारशीनुसार कालव्याच्या पाण्याचा लाभ घेण्यासाठी शेतकऱ्यांनी एकत्रित होऊन 17 नोव्हेंबर 1932 रोजी ‘दि सासवड माळी शुगर फॅक्टरी लि., माळीनगर’ या कंपनीची स्थापना केली.

आधुनिकतेचा ध्यास हवा! (Modernity Needs Attention!)

प्रतिनिधी 04/03/2010

जलसिंचन दिन : 26 फेब्रुवारी... (Irrigation Day: February 26th)

पिकाला पाणी फार कमी लागते, हे जर पटले तर उत्पादनवाढीच्या प्रश्नाचे उत्तर सोपे आहे. पिकाच्या पूर्ण वाढीसाठी त्याला वेगवेगळया टप्प्यामध्ये, पिकाच्या मुळापाशी वेगवेगळ्या हंगामात, वातावरणात वेगवेगळ्या मात्रेमध्ये पाणी लागते. हे नेमके हेरून सिंचन करायला हवे. पिकांच्या वाढीस लागते तेवढे पाणी मुळापाशी देण्याचे कसब मिळवायला हवे. काही शेतकरी त्या मार्गाने जात आहेत आणि ऊसाचे उत्पादन एकरी शंभर-सव्वाशे टन मिळवत आहेत. एक हजार लिटर पाण्याची उत्पादकता पिकाच्या प्रकाराप्रमाणे पन्नास ते दोनशे रुपयांपर्यंत जात आहे.

नेमक्या ठिकाणी, नेमक्या वेळी आणि नेमके तेवढे पाणी देण्याची किमया अंगीकारली तर उत्पादकतेत भरीव वाढ होईल. हे सिंचनाच्या आधुनिक पद्धतीने (ठिबक, तुषार, डिफ्युजर इत्यादी) शक्य आहे. प्रवाही पद्धतीने जमिनीला पाणी देऊन उत्पादकतेत वाढ होणार नाही. ज्या ज्या लोकांनी पीक उत्पादनात उच्चांक गाठलेला आहे, त्या ठिकाणची सिंचन पद्धत ही ‘आधुनिक सिंचन’ पद्धतच राहिलेली आहे.

दुष्काळी जिल्हा म्हणून सातत्याने चर्चा होणा-या सांगली जिल्ह्यातील ऊस उत्पादकांना अभिमानास्पद अशी घटना नुकतीच घडली. वसंतदादा शुगर इन्स्टिट्यूटच्या वतीने राज्यात सर्वाधिक ऊस उत्पादन घेणा-या उत्पादकांना विविध पुरस्कार जाहीर करण्यात आले. येलूर (तालुका वाळवा) येथील ऊस-उत्पादक बाळासाहेब जाधव यांच्यासह सांगली जिल्ह्यातील अन्य शेतक-यांनी पुरस्कारांच्या यादीत अग्रस्थान पटकावले. चार-पाच वर्षांपासून सांगली जिल्ह्याच्या पश्चिमेकडील वाळवा, शिराळा आदी तालुक्यांनी हेक्टरी ऊस उत्पादनात आघाडी घेतली आहे. त्या शेतक-यांचे ऊस उत्पादन वाढवण्यासाठी सुरू असणारे प्रयत्न राज्यातील इतर ऊस उत्पादकांना प्रेरणादायी ठरणारे आहेत. ऊसपट्टा म्हटले, की पश्चिम महाराष्ट्रातील कोल्हापूर, सांगली, पुणे, नगर, सातारा, जिल्ह्यांची नावे अग्रक्रमाने पुढे येतात. त्या भागातील राजकारण ऊसाभोवती फिरत असते. अलिकडे ऊस उत्पादकांची संख्या वाढली पण एकरी उत्पादन पचवीस-तीस टनांच्या पुढे जात नाही!

वाळवा, शिराळा हे तालुके कृष्णा आणि वारणा नद्यांच्या काठावर वसलेले आहेत.

शेतक-यांनी गेल्या चार-पाच वर्षांपासून ठिबक सिंचनासारखे प्रयोग आपणहून राबवण्यास सुरूवात केली. वाळवा तालुक्यात सहाशे हेक्टर क्षेत्रावर शेतक-यांनी ठिबक सिंचन बसवून घेतले आहे. तालुक्यातील केवळ दहा शेतक-यांनी या योजनेचा लाभ 2004-05 या वर्षांत घेतला होता. तो आकडा तीनशेशहाऎंशीपर्यंत गेला आहे. ही जागरुकता ऊस उत्पादन वाढण्यास कारणीभूत ठरत आहे. त्या भागातील प्रत्येक शेतकरी गुंठ्यात दोन ते अडीच टन ऊस उत्पादन काढतो. काही शेतकरी एकरी सव्वाशे टनांपर्यंत ऊस उत्पादन घेतात. प्रगतिशील शेतक-यांनी ऊस उत्पादक शेतक-यांना एकत्रित करून त्यांना तंत्रज्ञान देण्यासाठी प्रयत्न केले आहेत. कारखान्यांचीही त्यांना साथ आहे.