वेधचे पाथेय देवेंद्र ताम्हणे


_Devendra_Tamhane_1.jpgतिरंदाजी करतेवेळी, झाडावर बसलेल्या पक्ष्याच्या डोळ्याचा ‘वेध’ फक्त अर्जुनाला का साधता आला? धनुर्विद्येचे प्रशिक्षण तर सर्वांना समान मिळाले, पण मग एकटा अर्जुन धनुर्धारी का? कारण त्याला तेव्हा बाकी कोणत्याही गोष्टी दिसल्या नाहीत. त्याने त्यावेळी फक्त एका ध्येयाचे ‘चिंतन’ केले... माझा तीर आणि पक्ष्याचा डोळा! ‘चिंतन’ आणि ‘वेध’ हे वेगवेगळ्या संदर्भात येणारे शब्द ! पण देवेंद्र ताम्हणेसरांशी गप्पा मारताना मात्र त्या दोन शब्दांची सांगड आपोआप साधली जाते.

मनोविकारतज्ज्ञ लेखक डॉ. आनंद नाडकर्णी ह्यांचा ‘वेध’ नावाचा बहुआयामी कार्यक्रम गेली पंचवीस वर्षें ठाण्यामध्ये आयोजला जातो. त्यामध्ये मूल्ये, संस्कार, शिक्षण, व्यवसायप्रबोधन; तसेच, शालेय व महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांसाठी विविध स्पर्धा व गंमतजंमत अशा गोष्टींचा समावेश असतो. आनंद नाडकर्णी ‘वेध’ला Edutainment म्हणतात. ठाण्यातील ‘वेध’ कल्याणमध्येच नव्हे, तर महाराष्ट्राच्या आणखी काही शहरी पोचले आहे. ते कल्याणला कसे आले हे जाणून घेण्यासाठी कल्याणच्या ताम्हणेसरांना भेटलो.

नवजीवनचे संवेदना काउन्सिलिंग


सांगली जिल्‍ह्यात मतीमंद मुलांच्‍या व्‍यक्तिमत्‍त्‍व आणि शैक्षणिक विकासासाठी रेवती हातकणंगलेकर ‘नवजीवन मतिमंद शाळा’ चालवतात. त्‍या शाळेच्या समांतर पातळीवर ‘संवेदना काउन्सिलिंग’ या सेंटरचे काम चालते.

‘ग्रंथ तुमच्या दारी’ योजना आणि विनायक रानडे


नाशिकच्या ‘कुसुमाग्रज प्रतिष्ठान’चे विनायक रानडे. ते प्रतिष्ठानचे विश्वस्त आणि वाचनालय समितीचे अध्यक्ष आहेत. रानडे हा माणूसच अवलिया आहे. त्यांच्या कल्पनेतून साकारलेली ‘ग्रंथ तुमच्या दारी’ ही योजना अटकेपार झेंडे रोवत आहे. त्या योजनेचा गेल्या सहा वर्षांतील प्रवास थक्क करणारा आहे.

आजच्या नेटयुगात संगणकाच्या पडद्यावर क्षणार्धात ग्रंथच्या ग्रंथ, पुस्तकेच्या पुस्तके आणि वैचारिक मंथन उपलब्ध होऊ शकते, या पार्श्वभूमीवर रानडे यांची ‘ग्रंथ तुमच्या दारी’ ही योजना लक्षणीय ठरते. रानडे यांना ही कल्पना सुचली तरी कशी? ते म्हणतात, ''वाचनालय ही महाराष्ट्राची गेल्या दीडशे वर्षांची परंपरा आहेच; पण ग्रंथालयापर्यंत न जाताही पुस्तक घरी आणून मिळाले, निदान घराच्या अगदी जवळ उपलब्ध झाले तर वाचक ग्रंथ- पुस्तकांकडे अधिक वेगाने आकृष्ट होतील असे वाटले. त्यातून या कल्पनेचा जन्म झाला. प्रतिष्ठानचे वाचनालय तर सुरू होतेच. ‘ग्रंथ तुमच्या दारी’ ही कल्पना डोक्यात आल्यावर कामाला लागले."